Na het Leertraject Coöperatieve Woonprojecten i.o.v. de Vlaamse overheid, hebben we vanuit Architectuurwijzer ook ons steentje bijgedragen aan het Living Lab Hybride Wonen, onder leiding van VITO. De insteek en stakeholders waren in beide trajecten verschillend, maar de aanbevelingen zijn deels overlappend, deels aanvullend en zeker niet contradictorisch.
450.000, dat is het aantal nieuwe woningen dat in Vlaanderen nodig is tegen 2050 om alle Vlaamse huishoudens een dak boven het hoofd te bieden. Hoe kunnen we aan die vraag voldoen, terwijl de betaalbaarheid van wonen vandaag al onder druk staat en zowel ruimte als materialen schaarser worden? Hybride woonmodellen, die de voordelen van kopen en huren combineren, kunnen een deel van de oplossing vormen.
Verschillende partners uit het woon-ecosysteem bundelden gedurende drie jaar de krachten in het Living Lab Hybride Wonen: VITO, Van Roey, Symbiosis, Deloitte, Endeavour, Wooncoop, archipelago, IGEMO, Abbeyfield, AG Vespa, sogent, Stad Gent, Triginta, Trividend, Evelien Pieters en Architectuurwijzer, met steun van VLAIO. We onderzochten hoe hybride woonmodellen – en de wooncoöperatie in het bijzonder – mee een antwoord kunnen bieden op de hoge woonnood.
Het traject kreeg vorm in vijf ‘labo’s’ die elk focusten op één factor die de uiteindelijke betaalbaarheid van een woonproject mee bepaalt: geld, gebruiker, grond, gebouw en governance.
Het Living Lab formuleerde zeven concrete aanbevelingen om het hybride woonmodel te verankeren in het Vlaamse woonlandschap. Hoewel er meerdere hybride woonmodellen bestaan is ervoor gekozen om te focussen op de wooncoöperatie. Er werd initieel vanuit een brede blik vertrokken, maar om de gedetailleerde uitwerking van o.a. het financieel model te kunnen waarmaken, is uiteindelijk voor één model gekozen. In het financieringsluik vanuit de private markt (aanbevelingen 6 en 7) is weer breder gekeken.
1. Erken de wooncoöperatie als volwaardige woonactor.
2. Creëer een gelijk speelveld voor wooncoöperaties.
3. Evolueer van een vraaggestuurd naar aanbodgestuurd ontwikkelen.
4. Combineer economische haalbaarheid met doelmaximalisatie.
5. Streef naar een betaalbare Total Cost of Ownership (TCO).
6. Richt een gronden- en pandenbank op.
7. Richt een rollend woonfonds op.
Lees het volledige eindrapport hier.
Na alle onderzoek hopen we nu vooral verder te werken aan concrete projecten, zoals het pilootproject van Knokke-Heist, maar ook aan nieuwe pilootprojecten binnen ons volgend begeleidingstraject i.o.v. Team Vlaams Bouwmeester. Wordt vervolgd!
Illustratie boven © Hanne Van Gils – In de laatste fase van het traject was er veel info beschikbaar, die getrechterd moest worden om tot heldere aanbevelingen te komen. Daarom werd een verdiepende workshopdag georganiseerd, waarbij Hanne live tekende. Een selectie van de eerste ruwe schetsen werkte ze verder uit, om structuur te bieden aan het eindrapport.
Foto in tekst © Bernard Hermant via Unsplash
16/02/2026
